İnsanlar doğası gereği deneyimlerini, düşüncelerini, eylemlerini ve anılarını paylaşarak toplumdaki diğer bireylere kendilerini ifade etme ihtiyacı duyarlar. Twitter, Facebook, Blog ve Wiki sayfaları gibi sosyal medya araçlarının gelişmesiyle birlikte, insanların kendilerini ifade edebilecekleri yeni sosyal platformlar oluşmuştur. Bu platformlar aracılığıyla insanlar düşüncelerini daha özgür bir şekilde ifade etme olanağı bulmuş, kitleselleşebilmiş ve gerçek yaşam üzerinde değiştirme ve dönüştürme etkisine sahip olabilmişlerdir. Özellikle son dönemlerde Yunanistan’da, Mısır’da, Türkiye’de ve son olarak Ukrayna’da büyük halk hareketlerinin oluşmasında temel araçlar olarak kullanılmıştır.

Sosyal medya araçlarının kullanımının yaygınlaşması ve etki alanlarının artmasıyla birlikte, bu araçlar birçok akademik araştırmanın konusu olmuşlardır. Bu araştırma konularından biri de bu kadar insanın özeline ait bilginin paylaşıldığı bir platformda, paylaşımda bulunan kişinin kişilik özelliklerine ait bir kestirimin yapılıp yapılamayacağıdır.

Önceki çalışmalar göstermiştir ki; Facebook kullanıcıları, sosyal medyadaki arkadaşlarının daha çok kendisini tanıyan arkadaş ve akraba çevresi olması sebebiyle, kendilerini gerçek yaşamda oldukları gibi ifade ederler[2]. Twitter gibi tek yönlü ve kendisini tanımayan bir kitleye yönelik paylaşımın olduğu platformlarda ise kullanıcılar daha çok olmak istedikleri kişiliği yansıtırlar. Bu noktadan yola çıkarak YouAreWhatYouLike – Cambridge Üniversitesi [7], Five Labs – Pennsylvania Üniversitesi [8], myPersonality Project [9] ve Facebook Data Science – Facebook[10] gibi araştırma merkezleri Facebook’taki bilgileri kullanarak kullanıcıların kişilik kestirimini yapmaya çalışmışlardır. Yine aynı şekilde birçok araştırmacı bu konu hakkında çalışmalar yürütmüşlerdir.

İlk olarak Golbeck ve arkadaşları Facebook’taki durum bildirimlerini kullanarak kullanıcıların kişilik kestirimini yapmaya çalışmışlardır[3]. Yapılan araştırmaya göre, kullanıcıların durum bildirimleri ile kişilik özellikleri arasında güçlü bir bağlantı vardır. Sorumluluk karakterine sahip kullanıcılar söz verme anlamı taşıyan kelimeleri kullanırken diğer kullanıcılara göre daha fazla itina göstermekte ve nadir olarak kullanmaktadırlar. Uyumluluk karakterine sahip kullanıcılar ise paylaşımlarında daha çok iyimser duygu uyandıracak kelimeleri kullanmaktadırlar. Duygusal dengesizlik karakterine sahip kullanıcılar ise kötümser ve eleştirel yapılarından ötürü paylaşımlarında daha çok kötümserlik duygusunu oluşturacak kelimeleri kullanmaktadırlar. Dışadönük ve yeniliklere açık karaktere sahip kullanıcılar gerçek yaşamda kolayca arkadaş edinebildiklerinden dolayı sosyal medyada da en fazla arkadaşa sahip kullanıcıları oluşturmaktadırlar. Yine aynı şekilde Sumner ve arkadaşlarının yürüttükleri araştırmaya [4] göre dışadönük karaketere sahip kullanıcılar, gerçek yaşamda daha çok sosyal olmalarından kaynaklı çok fazla fotoğraf paylaşımlarında bulunmaktadırlar.

Bachrach ve arkadaşlarının yapmış olduğu başka bir çalışmaya göre; kullanıcıların kişilik karakterleri ile Facebook kullanım şekilleri arasında sıkı bir ilişki mevcuttur [5]. Örneğin duygusal dengesizlik karakterine sahip kullanıcılar gerçek hayatta olduğu gibi sosyal medyada da en az arkadaşa sahip kullanıcı grubunu oluşturmaktadırlar. Dışadönük kullanıcılar ise daha çok durum bildirisi yapmayı tercih ederken, sorumluluk karakterine sahip kullanıcılar daha çok fotoğraf paylaşımında bulunmaktadırlar. Yine aynı yönde ve Çin’in Facebook’u olarak bilinen Renren üzerinde araştırma yapan Bai ve arkadaşlarına göre [6]; uyumluluk karakterine sahip kullanıcılar sosyal medya üzerinden arkadaşlarıyla sohbet etmeyi diğer kullanıcılara göre daha çok tercih etmektedirler. Sorumluluk karakterine sahip kullanıcılar zamanlarının çoğunu “Questbook” uygulaması üzerinde geçirip diğer kullanıcılara yardım etmektedirler. Açıklık karakterine sahip kullanıcılar ise sıklıkla durum paylaşımlarında bulunmakta ve paylaşımlarında çok fazla kişiliklerine yönelik ipuçları barındırmaktadırlar.

Kullanıcıların kişilikleri ile yaptıkları paylaşımlar paralellik gösterse de salt bu paylaşımlar üzerinden kullanıcıların kişiliklerini doğru bir şekilde kestirmek her zaman için mümkün olmayacaktır. Bunun önündeki en büyük eksiklik yapılan paylaşımların miktarı ve gizlilik ayarlarıdır. Facebook gibi çok fazla kişisel bilgi içeren sosyal medya ortamlarında kullanıcılar kendilerine ait bilgileri belirlemiş oldukları diğer kullanıcıların erişimine kapatabilmektedirler. Bu tarz bilgi paylaşımının az ve sınırlı olduğu hesaplarda kullanıcının kişilik kestirimini yapmak zorlaşacaktır. Yine aynı şekilde kullanıcıların yaptıkları paylaşımların içerikleri, içinde bulundukları sosyal ortamlardan çok fazla etkilenmektedir. Örneğin deprem gibi doğal felaketlerin yaşandığı bir zaman diliminde çok fazla toplumsal sorumluluk içeren paylaşımlar yapılırken, seçim dönemlerinde mevcut siyasal yapıyı ve/veya muhalefeti eleştiren paylaşımlar yapılmaktadır. Bir başka örnek olarak, ülkemizde 2013 Taksim Gezi Parkı protestoları gibi toplumsal hareketliliğin fazla olduğu dönemlerde kullanıcıların sosyal medyayı kullanım oranları artabilmekte ve olağanın dışına çıkabilmektedir. Bu tarz olağandışı dönemlerde yapılan paylaşımlar baz alınarak yapılan kişilik kestirimlerinin kullanıcıların gerçek kişiliklerini yansıtmayacakları açıktır.

[1] U. Ates and T. T. Temizel, “Inference of Personality Using Social Media Profiles”, Master thesis in METU Informatics Institute
[2] M. D. Back, J. M. Stopfer, S. Vazire, S. Gaddis, S. C. Schmukle, B. Egloff and S. D. Gosling, “Facebook Profiles Reflect Actual Personality, Not Self-Idealization” Psychological Science, vol. 21, no. 3, pp. 372-374, 2012
[3] J. Golbeck, C. Robles and K. Turner, “Predicting personality with social media,” in CHI’11 Extended Abstracts on Human Factors in Computing Systems, ACM, 2011, pp. 253-262
[4] C. Sumner, A. Byers and M. Shearing, “Determining personality traits & privacy concerns from facebook activity,” Black Hat Briefings, vol. 11, 2011.
[5] Y. Bachrach, M. Kosinski, T. Graepel, P. Kohli and D. Stillwell, “Personality and Patterns of Facebook Usage,” in Proceedings of the 3rd Annual ACM Web Science Conference, ACM, 2012, pp. 24-32.
[6] S. Bai, T. Zhu and L. Cheng, “Big-Five Personality Prediction Based on User Behaviors at Social Network Sites,” arXiv preprint arXiv:1204.4809, 2012.
[7] University of Cambridge Psychometrics Centre 2007, http://youarewhatyoulike.com/
[8] University of Pennsylvania – Five Labs, http://labs.five.com/
[9] myPersonality Project, http://mypersonality.org/
[10] Facebook Data Science – https://www.facebook.com/data