7 Ekim 2006 tarih ve 26312 sayı ile resmi gazetede yayımlanan 5544 sayılı kanun ile kurulan Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) bünyesinde başlatılan çalışmalar kapsamında ağ teknolojileri uzmanı, sistem yöneticisi, bilişim teknolojileri çözümleri uzmanı, bilgi güvenlik uzmanı, bilişim teknolojileri danışmanı, bilişim teknolojileri proje yöneticisi, yazılım geliştirici, yazılım uygulamaları destek elemanı, veri tabanı uzmanı, sistem analisti gibi bilgisayar mühendisliği mesleğinin görev alanları ile ilgili tanımlamalar yapılmaya başlanmıştır.

MYK’nın kuruluş amacı esasen Avrupa Birliği uyum yasaları çerçevesinde Avrupa örnekleri dikkate alınarak, üniversitede lisans öğrenimi görmemiş, meslek okulları, meslek liseleri, meslek yüksek okulu ya da okul dışı edinilmiş mesleklerin standartlarını oluşturmak, meslek içi eğitimlerini vermek ve belgelendirilmesini sağlamaktır.

MYK’nın kanununda; tabiplik, diş hekimliği, hemşirelik, ebelik, eczacılık, veterinerlik, mühendislik ve mimarlık meslekleri ile en az lisans düzeyinde öğrenimi gerektiren ve mesleğe giriş şartları kanunla düzenlenmiş meslekler kapsam dışında tutulmuştur.

MYK’nın başlangıç aşamasındaki çalışmalarında okul dışı edinilmiş meslekler noktasından hareket edildiği anlaşılmaktadır. Okul dışı edinilmiş bir meslekle ilgili eğitim ve sertifikasyon ihtiyacı ilk bakışta doğru bir yaklaşım olarak görülebilir. Bununla birlikte bilgisayar teknolojileri alanında çalışacak bir kişinin MYK kapsamındaki eğitim ve sertifikasyonlarla bu alanda üniversite seviyesinde bir yeterliliğe kavuşturulmasının mümkün olamayacağı da diğer bir gerçektir.

MYK tarafından hazırlanıp 26/02/2013 tarihli 28571 sayılı mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ulusal meslek standartlarına dair tebliğ ile “Sistem Yöneticisi (Seviye 6), BT Çözümleri Uzmanı (Seviye 6), Bilgi Güvenlik Uzmanı (Seviye 6), Bilgi Güvenlik Denetmeni (Seviye 7)” mesleki unvanlarına dair tanımlamalarda bulunulmuştur.

MYK, 5/11/2013 tarihli 28812 sayılı mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ulusal meslek standartlarına dair tebliğde ise “Yazılım Geliştirici (Seviye 6), BT İş Analisti (Seviye 6)” mesleki unvanlarına dair yeni tanımlamalar yapmıştır.

Konuyla ilgili olarak ilk yapılan tanımlamalardan olan Sistem Yöneticisi (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı tanımında;
“Sistem Yöneticisinin, İşletmenin;
• BT alt yapısını oluşturma faaliyetlerini planlayan ve organize eden,
• ağ donanımlarını ve sunucu sistemlerini yapılandıran,
• sunucu, ağ ve yedekleme sistemleri ile internet ve intranet uygulamalarını işleten,
• sorumlu olduğu sistemlerin bakımını yapan ve sorunlarının giderilmesini sağlayan,
• mesleki gelişim çalışmalarını yürüten
nitelikli meslek elemanı” olduğu belirtilmektedir.

Bilgi ve Beceriler kısmında yine bilgisayar mühendisliği dışında bütüncül bir yaklaşımla edinilemeyecek özellikler dikkat çekmektedir. Örneğin;
• Ağ arayüzleri ve iletişim standartları bilgisi
• Ağ mimarileri, topoloji ve yönetim katmanları bilgisi
• Ağ sunucu işletim sistemleri bilgisi
• Bilgisayar donanımları ve çevre birimleri bilgisi
• Bilgisayar işletim sistemleri kurulum, yapılandırma ve kullanım bilgisi
• Elektrik ve elektromekanik bilgisi
• İşletim sistemi veya uygulama içi kod yazım becerisi
• Mesleki matematik, terim ve yabancı dil bilgisi
• Sistem ve uygulama yazılımları bilgisi
• Temel iletişim türleri bilgisi
• Veritabanı yönetim bilgisi
• Yazılım yükleme ve yapılandırma bilgisi

BT Çözümleri Uzmanı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı tanımında;
• “BT çözümlerini planlayan, tasarlayan,
• BT çözüm projesini oluşturan,
• gerçekleştirdiği çözüm projesinde kalite güvence sağlayan,
• çözüm sonrası sorunları tespit etme, giderme, raporlama ve dokümantasyon yapma faaliyetlerini yürüten,
• mesleki gelişim faaliyetlerini takip eden
nitelikli meslek elemanı” tarif edilmektedir.

Bilgi ve Beceriler kısmında bilgisayar mühendisliği dışında bütüncül bir yaklaşımla edinilemeyecek şu özellikler dikkat çekmektedir:
• Bilgisayar donanımları ve çevre birimleri bilgisi
• Bilgisayar işletim sistemleri kurulum, yapılandırma ve kullanım bilgisi
• Mesleki matematik, terim ve yabancı dil bilgisi
• Sanal ve özel ağ teknolojileri bilgisi
• Temel düzeyde ağ arayüzleri, sunucu, donanım ve iletişim standartları bilgisi
• Temel düzeyde sistem ve uygulama yazılımları bilgisi
• Temel düzeyde veritabanı ve standartları bilgisi
• Temel iletişim türleri bilgisi

Bilgi Güvenlik Uzmanı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı tanımında;
“Farklı sektörlerdeki işletmelerin bilgi işlem biriminde çalışan ve/veya bu hizmeti dışarıdan profesyonel olarak sağlamak üzere uzmanlaşmış;
• sistem güvenliği analizi yapan,
• güvenlik sistemini kuran,
• uygulayan, devamını sağlayan,
• kullanıcılara bilgi güvenliği desteği sunan ve mesleki gelişim çalışmalarını yürüten
nitelikli kişidir” denilmektedir.

Bilgi ve Beceriler kısmında şu özellikler dikkat çekmektedir:
• Bilgi güvenliği yönetim sistemi standartları ve uygulama teknikleri bilgisi
• Bilgisayar donanımları ve çevre birimleri bilgisi
• DNS, TCP/IP, Workflow gibi ağ teknolojileri son sürümleri bilgisi
• Güvenli ağ ve internet bağlantısı kurulum bilgisi ve uygulama becerisi
• Güvenlik donanım araç ve gereçleri bilgisi
• Güvenlik duvarı kurulum, kullanım bilgisi ve uygulama becerisi
• İşletim sistemleri ve sunucu yazılımları bilgisi
• Kimlik ve kaynak yönetimi bilgisi
• Mesleki matematik, terim ve yabancı dil bilgisi
• Programlama bilgisi
• Sistem ve uygulama yazılımları bilgisi
• Şifreleme ve algoritma bilgisi
• Veri tabanı güvenliği bilgi ve becerisi

Bilgi Güvenlik Denetmeni (Seviye 7) Ulusal Meslek Standardı tanımında;
“Farklı sektörlerdeki işletmelerin bilgi işlem biriminde çalışan ve/veya bu hizmeti dışarıdan profesyonel olarak sağlamak üzere uzmanlaşmış;
• denetim planı hazırlayan,
• denetim faaliyetlerini gerçekleştiren,
• gerçekleştirdiği denetim sonuçlarını raporlayan ve
• bulgu takibini gerçekleştiren nitelikli kişidir.” denilmektedir.

Bilgi ve Beceriler kısmında şu özellikler dikkat çekmektedir:
• Bilgi güvenliği yönetim sistemi standartları ve uygulama teknikleri bilgisi
• Bilgisayar donanımları ve çevre birimleri bilgisi
• Güncel ağ teknolojileri bilgisi (DNS, TCP/IP, Workflow,vb)
• Güvenli ağ ve internet bağlantısı kurulum bilgisi
• Güvenlik donanım araç ve gereçleri bilgisi
• Güvenlik duvarı kurulum ve kullanım bilgisi
• İşletim sistemleri ve sunucu yazılımları bilgisi
• Kimlik ve kaynak yönetimi bilgisi
• Mesleki matematik, terim ve yabancı dil bilgisi
• Programlama bilgisi
• Savunma algoritmaları bilgisi
• Veri tabanı güvenliği bilgisi

Yazılım Geliştirici (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı tanımında;
“Yazılım Geliştiricinin;
• Yazılımı tasarlayan,
• Veritabanı oluşturan,
• Yazılım geliştiren,
• Yazılımın uygulama ortamına uygunluğunu ve çalışırlığını test eden,
• Yazılım dokümantasyonunun hazırlanmasını sağlayan,
• Yazılım iyileştirme çalışmaları yapan,
nitelikli meslek elemanı” olduğu belirtilmektedir.
Bilgi ve Beceriler kısmında yine bilgisayar mühendisliği dışında bütüncül bir yaklaşımla edinilemeyecek özellikler dikkat çekmektedir. Örneğin;
• Bilgisayar işletim sistemleri kurulum, yapılandırma ve kullanım bilgisi,
• Diyagram okuma bilgisi,
• Kod yazma bilgi ve becerisi,
• Programlama dilleri bilgisi,
• Programlama paradigmaları bilgisi,
• Sistem ve uygulama yazılımları bilgisi,
• Temel iletişim türleri bilgisi,
• Veri toplama, kayıt tutma ve raporlama bilgi ve becerisi,
• Veritabanı bilgisi,
• Yazılım bileşenleri ve fonksiyonları bilgisi,
• Yazılım geliştirme metodolojileri bilgisi,
• Yazılım katmanları ve mimarisi bilgisi,
• Yazılım modelleme ve tasarım bilgisi,
• Yazılım süreçleri ve yaşam döngüsü bilgisi,
• Yazılım test bilgi ve becerisi.

BT İş Analisti(Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı tanımında;
“BT İş Analistinin,
• Yazılım geliştirme projesinin ön hazırlığını yapan,
• Projeyi tasarlayan,
• Geliştirme çalışmalarını koordine eden,
• Yazılımın uygulama ortamına uygunluğunu ve çalışırlığını test eden,
• Yazılım dokümantasyonunu tamamlayan,
• Yazılımın uygulamaya alma hazırlıklarını yapan ve bu çalışmaları koordine eden,
• Yazılım iyileştirme çalışmaları yapan,
• Mesleki gelişim faaliyetlerini takip eden,
nitelikli meslek elemanı” olduğu belirtilmektedir.

Bilgi ve Beceriler kısmında bilgisayar mühendisliği dışında bütüncül bir yaklaşımla edinilemeyecek özellikler dikkat çekmektedir. Örneğin;
• Bilgisayar işletim sistemleri kurulum, yapılandırma ve kullanım bilgisi,
• Diyagram okuma bilgisi,
• Sistem ve uygulama yazılımları bilgisi,
• Veritabanı bilgisi,
• Veri toplama, kayıt tutma ve raporlama bilgi ve becerisi,
• Yazılım bileĢenleri ve fonksiyonları bilgisi,
• Yazılım katmanları ve mimarisi bilgisi,
• Yazılım süreçleri ve yaşam döngüsü bilgisi,
• Yazılım test bilgi ve becerisi.

Yukarıdaki MYK meslek standardı örneklerinden de anlaşılacağı üzere tanımlanan mesleği icra edeceklerle ilgili bilgi ve beceri anlamında pek çok beklenti listelenmekle birlikte bu özellikleri kazandıracak eğitim ve öğretim konusunda gereksinim ne olmalı sorusuna cevap verilmemektedir. Kişinin sadece üniversiteden lisans derecesiyle mezun olması gerektiği belirgindir, ama örneğin mezun olunan okuldan hangi düzeyde matematik bilgisi alınmış olmalıdır, ya da matematiğin hangi dallarında derinleşmiş olunmalıdır? Sorularının cevapları yoktur. Tüm tanımlarda mesleği icra edecek kişinin nitelikli olması gerektiği vurgulanmaktadır. Yukarıdaki özellikleri kapsayan yetkin mühendisliğin ne olması gerektiğine dair dünyaca kabul görmüş, ülkemiz üniversitelerince akredite olunmuş biri Amerika (ABET) diğeri Avrupa (EUR-ACE) çıkışlı iki akreditasyon kuruluşu örnek verilebilir
ABET (“Accreditation Board for Engineering and Technology, Inc.), yüksek öğretim kurumlarını uygulamalı bilim, mühendislik, teknoloji ve bilişim alanlarındaki programlarını akredite eden ve sivil toplum kuruluşu olarak faaliyet gösteren bir oluşumdur ( http://www.abet.org ).

Türkiye’den örneğin, İTÜ, ODTÜ, Boğaziçi Üniversitesi ve Bilkent Üniversitesi’nden birçok program ABET akreditasyonuna sahiptir.

Buna göre, Bilgisayar Mühendisliği programları, Mühendislik, Bilgisayar Bilimleri, Donanım ve Yazılım alanlarında uzmanlaşmayı sağlamalıdır.

EUR-ACE (European Network for Accreditation of Engineering Education, http://www.enaee.eu/eur-ace-system) ABET benzeri bir kuruluştur. Türkiye‘de akreditasyon yetkisi Mühendislik Eğitim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (MÜDEK)’ndedir ( http://www.mudek.org.tr ).

Her iki organizasyon için de bilgisayar mühendisliği programları aşağıdaki temel konuları içermelidir:
• Matematik (Türev, İntegral, Ayrık Matematik)
• Pozitif Bilimler (Fizik, Kimya, Biyoloji)
• Olasılık
• İstatistik
• Bilgisayar bilimleri
• Mühendislik bilgisi
• Yazılım ve donanım sistemleri (analiz, tasarım, geliştirme, doğrulama, geçerleme, uygulama, bakım)

Mühendislik programlarının akreditasyonu konusunda Yükseköğretim Kurulu tarafından ulusal bir kalite güvence kuruluşu olarak tanınan MÜDEK’in Lisans Programları Değerlendirme Ölçütlerine göre üniversite öğretimi, bilgisayar mühendislerine,
• matematik, fen bilimleri ve bilgisayar mühendisliği konularında yeterli bilgi birikimi;
• bu alanlardaki kuramsal ve uygulamalı bilgileri mühendislik problemlerini modelleme ve çözme için uygulayabilme becerisi,
• karmaşık bir sistemi, süreci, cihazı veya ürünü gerçekçi kısıtlar ve koşullar altında, belirli gereksinimleri karşılayacak şekilde tasarlama becerisi; bu amaçla modern tasarım yöntemlerini uygulama becerisi,
• mühendislik uygulamaları için gerekli olan modern teknik ve araçları geliştirme, seçme ve kullanma becerisi,
• karmaşık mühendislik problemlerini saptama, tanımlama, formüle etme ve çözme becerisi; bu amaçla uygun analiz ve modelleme yöntemlerini seçme ve uygulama becerileri,
• sağladığı laboratuvar ortamı ile mühendislik problemlerinin incelenmesi için deney tasarlama, deney yapma, veri toplama, sonuçları analiz etme ve yorumlama becerileri,
• mesleki ve etik sorumluluk bilinci,
• proje yönetimi ile risk yönetimi ve değişiklik yönetimi gibi iş hayatındaki uygulamalar hakkında bilgi,
• mühendislik uygulamalarının evrensel ve toplumsal boyutlarda sağlık, çevre ve güvenlik üzerindeki etkileri ile çağın sorunları hakkında bilgi; mühendislik çözümlerinin hukuksal sonuçları konusunda farkındalık
kazandırmalıdır.

Tekrar MYK’nın bilişim alanıyla ilgili ulusal meslek standartlarına dönersek, gerek yapılan meslek tanımları, gerekse gereksinim duyulan bilgi ve becerileri tek başına karşılayabilecek tek programın bilgisayar mühendisliği programları olduğu anlaşılmaktadır.

Örneğin Sistem Yöneticisi meslek tanımında;
“işletmenin BT alt yapısını oluşturma faaliyetlerini planlayan ve organize eden, ağ donanımlarını ve sunucu sistemlerini yapılandıran, sunucu, ağ ve yedekleme sistemleri ile internet ve intranet uygulamalarını işleten, sorumlu olduğu sistemlerin bakımını yapan ve sorunlarının giderilmesini sağlayan, mesleki gelişim çalışmalarını yürüten nitelikli meslek elemanıdır.” denilmiştir.

Tanımlanan standarda göre Sistem Yöneticisi bilgi ve beceri olarak;
• Bilgisayar donanımları ve çevre birimleri bilgisine,
• Bilgisayar işletim sistemleri kurulum, yapılandırma ve kullanım bilgisine,
• Analitik düşünme yeteneğine,
• Bilgisayar donanımları ve çevre birimleri bilgisine,
• Bilgisayar işletim sistemleri kurulum, yapılandırma ve kullanım bilgisine,
• Elektrik ve elektromekanik bilgisine,
• Elektronik, elektronik devre elemanları ve sayısal elektronik bilgisine,
• İşletim sistemi veya uygulama içi kod yazım becerisine,
• Mesleki matematik, terim ve yabancı dil bilgisine,
• Problem çözme yeteneğine,
• Sistem ve uygulama yazılımları bilgisine,
• Veritabanı yönetim bilgisine
sahip olmalıdır denilmektedir.

MYK tanımları gerçekte birer meslek standardı tanımı değil, bir mesleğin görev tarifidir. Yayımlanan standartlarda söz konusu unvanların kazanılabilmesi için zorunlu olan üniversite (6. seviye lisans), master (7. seviye yüksek lisans) düzeyinde eğitim ihtiyacının ve bilimsel yeterliliğin gözetilmediği görülmektedir.

Bu düzenlemeyle Bilgisayar mühendislerinin bu standartlara tabi tutulup tutulmayacağı da belirginleştirilmemiştir. Bilgisayar mühendisliği eğitimi almış kişilerin mesleki sertifikasyona tutulması kazanılmış diplomanın reddidir. Öte yandan kısa süreli eğitim ve ardından verilecek sertifikasyonla bir kişiye mühendislik nosyonu kazandırılamaz. Buna imkan tanımak diplomalı bilgisayar mühendisleri ile sertifikalı bilişim çalışanları arasında haksız bir rekabet ortamının yaratılması ve bilgisayar mühendislerinin çalışma hayatında hak ettikleri değeri bulamamaları anlamına gelmektedir.

Bu durumda bilgisayar mühendisliği mesleğinin hakları kim tarafından ve nasıl korunacaktır?
Bilindiği üzere, 6235 sayılı Türk Mühendis Mimar Odaları (TMMOB) Kanunu gereğince 2012 yılında kurulan, TMMOB’ye bağlı, Anayasanın 135. Maddesinde tanımlı “kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu” olan Bilgisayar Mühendisleri Odası (BMO) ilgili yasal düzenlemeler ve Ana Yönetmeliğine göre; meslek, üye ve ülke çıkarlarını korumakla görevlidir.

Bu kapsamda olmak üzere, BMO tarafından Ülkemizde 1977’den beri hizmet vermekte olan Bilgisayar Mühendislerinin haklarının korunması amacıyla;
MYK tarafından hazırlanan ve 26.2.2013 tarih ve 2871 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğin ekler kısmında yer alan Ağ Teknolojileri Uzmanı Seviye 6, Sistem Yöneticisi Seviye 6, BT Çözümleri Uzmanı Seviye 6, BT Güvenlik Uzmanı Seviye 6, BT Güvenlik Denetmeni Seviye 7 olarak belirlenen Ulusal Meslek Standartlarının yürütülmesinin durdurulmasına ilişkin olarak Dantıştay’da dava açmıştır.

Bu dava görülmekteyken, MYK, 5/11/2013 tarihli 28812 sayılı mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ulusal meslek standartlarına dair tebliğde, “Yazılım Geliştirici (Seviye 6), BT İş Analisti (Seviye 6)” mesleki unvanlarına dair yeni tanımlamalar yapmış, BMO tarafından bu tanımlar için de Danıştay’da dava açılmıştır.
BMO’nun açılan her iki dava için de gerekçelerini şu temel dayanaklar oluşturmuştur;

1. Ülkemizde elektronik ortamdan verilen hizmetler ve bu hizmetlerle ilgili gizlilik, erişilebilirlik, bütünlük ekseninde başta güvenlik olmak üzere pek çok operasyonel risk söz konusu iken bu alandaki kalifiye eleman ihtiyacı meslek dışından, usta çırak ilişkileriyle, ya da kısa süreli eğitimler ve sertifikasyonlarla karşılanamaz.

2. Bilgisayar Mühendisliği mesleğine ilişkin düzenlemeler TMMOB-BMO’nun, mesleğe ilişkin eğitim müfredatının hazırlanması ise YÖK’ün görev alanına girmektedir. Bu ilgili yasalarla hükme bağlanmıştır.

3. MYK kanunu kapsamında açık olarak Mühendislik alanına ilişkin tanımlama yapılamayacağı hükme bağlanmıştır. Bu nedenle Bilgisayar Mühendisliği görev alanlarına ilişkin yapılan tanımlamalarda başta 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanununa aykırılık vardır.

4. MYK düzenlemelerinde Bilgisayar Mühendisliği kapsam dışı tutulmalıdır. Yayımlanan düzenlemelerde bu konunun kapsam dışı tutulup tutulmadığı belirgin değildir.

Açılan davalardan ilki 10.4.2014 tarihinde sonuçlanmıştır. Kararda, MYK tarafından hazırlanan ve Bilgisayar Mühendisleri Odasınca itiraz edilen meslek tanımlarında sadece bir “tekniker” ve “teknisyenden” beklenebilecek bilgi, beceri, tavır ve tutumdan daha fazlasının beklendiği, yasa gereği kapsam dışında tutulması gereken bilgisayar mühendisliği alanının düzenleme dışında bırakılıp bırakılmadığının “açık ve belirgin olarak” ortaya konmadığı, dolayısıyla tanımların bir düzenleyici işlemde olması gereken “açık ve belirgin olma” niteliğini taşımadığı, düzenleyici işlemlerin açık, belirli ve öngörülebilir olmasının, hukuk güvenliğinin, dolayısıyla hukuk devleti ilkesinin bir gerçeği olduğu, idarenin ancak açık ve belirgin hukuk kurallarını yürürlüğe koymak suretiyle hukuk güvenliğini sağlayabileceği tespiti yapılmış ve yürütmeyi durdurma kararı verilmiştir.

Bu gelişmelerin bir başka önemli yönü ise ancak 2012 yılında kurulabilen, kurulması için çok emek harcanan, bir o kadar engellerle karşılaşılan Bilgisayar Mühendisliği Odası’nın, mesleğin haklarınının korunması için zamanında ve doğru bir şekilde hukuk önünde itiraz hakkını kullanmış olması ve bundan sonuç alınabilmiş olmasıdır.

Belki de bir meslek odası fikrine şüpheyle yaklaşan pek çok meslektaşımız haberleri dahi olmadan bir hakkın kaybıyla yaşayabilecekleri olumsuzluklardan BMO’nun yapmış olduğu itiraz sayesinde korunmuş oldular.

Mesleğimizle ilgili hak kaybı oluşturabilecek başka bir olumsuzlukla karşılaşılmaması için bu aşamada yapılması gereken mesleğimizi ilgilendirebilecek her türlü düzenlemede öncelikle meslektaşlarımızın daha geniş katılımla bu çalışmalara destek olması, meslek odamızın geç kurulabilmiş olması nedeniyle kaybedilen zamanın telafisi için daha çok gayret gösterilmesidir.